روابط عمومی اتحادیه با تحلیل داده های مرکز آمار ایران در خصوص تورم بخش تولید گزارش ذیل را برای استفاده اعضای محترم اتحادیه تهیه کرده است که امیداست با تداوم این امر به رشد و توسعه کسب و کار اعضای محترم کمک کند.
روابط عمومی اتحادیه – مرصاد رنگرز: در سالهای اخیر، بازار خودرو همواره یکی از شاخصترین نمادهای تورم در اقتصاد ایران بوده است؛ بازاری که کوچکترین تغییر در آن، بهسرعت بهعنوان نشانهای از وضعیت کلی اقتصاد تعبیر میشد. اما تازهترین دادههای شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) در پاییز ۱۴۰۴، تصویری متفاوت و تا حدی غافلگیرکننده ارائه میدهد. برخلاف انتظار عمومی، صنعت خودرو دیگر موتور محرک تورم صنعتی نیست و حتی در میان بخشهای مختلف، به یکی از باثباتترین حوزهها تبدیل شده است. این تغییر، نشانهای مهم از جابهجایی کانون فشار تورمی از صنایع نهایی به بخشهای زیرساختی و بالادستی محسوب میشود.
کاهش محسوس تورم در صنعت خودرو
بررسی آمارهای مربوط به گروه «ساخت وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیمتریلر» نشان میدهد تورم تولیدکننده در این بخش طی پاییز ۱۴۰۴ روندی نزولی را تجربه کرده است. تورم فصلی این صنعت که در تابستان به ۱۰.۶ درصد رسیده بود، در پاییز به ۶.۲ درصد کاهش یافته که بیانگر افت سرعت رشد قیمتها در سطح تولید است. این کاهش، نشاندهنده فروکش کردن فشارهای هزینهای در کوتاهمدت یا مدیریت بهتر قیمتها در سطح کارخانه است.
از سوی دیگر، تورم نقطه به نقطه این صنعت نیز به ۲۶.۵ درصد رسیده که کمترین میزان در میان تمام گروههای صنعتی محسوب میشود. این عدد در شرایطی ثبت شده که بسیاری از صنایع دیگر با تورمهای بالاتر از ۴۰ درصد مواجه بودهاند. همچنین تورم سالانه خودرو با ثبت رقم ۲۹.۴ درصد، در کنار گروه «سایر مصنوعات»، پایینترین سطح تورم سالانه در کل بخش صنعت را به خود اختصاص داده است. این مجموعه دادهها نشان میدهد برخلاف ذهنیت غالب، صنعت خودرو در مقطع فعلی نهتنها عامل اصلی تورم نیست، بلکه از منظر شاخص تولیدکننده، یکی از باثباتترین بخشها به شمار میرود.
صعود نگرانکننده تورم در بخش ماشینآلات
در مقابل آرامش نسبی صنعت خودرو، بخش «ماشینآلات و تجهیزات» با روندی کاملاً متفاوت مواجه شده است. دادهها نشان میدهد تورم نقطه به نقطه در این بخش از ۳۱.۹ درصد در تابستان به ۴۱.۱ درصد در پاییز افزایش یافته است. همچنین تورم فصلی این گروه نیز از ۷.۷ درصد به ۱۰.۳ درصد رسیده که بیانگر افزایش قابل توجه هزینه تولید تجهیزات سرمایهای است.
اهمیت این روند در آن است که ماشینآلات، پایه اصلی توسعه صنعتی محسوب میشوند. افزایش قیمت در این بخش، مستقیماً هزینه سرمایهگذاری، نوسازی خطوط تولید و توسعه ظرفیت صنعتی را افزایش میدهد. در نتیجه، این روند میتواند در میانمدت به افزایش هزینه تولید در سایر صنایع، از جمله خودرو، منجر شود.
سایر تجهیزات حملونقل؛ ثبات نسبی در سطحی بالاتر از خودرو
در بخش «سایر تجهیزات حملونقل» نیز روند تورمی تا حدی تعدیل شده است. تورم فصلی این گروه از ۱۰.۷ درصد در تابستان به ۸.۹ درصد در پاییز کاهش یافته و تورم نقطه به نقطه آن به ۳۶.۵ درصد رسیده است. تورم سالانه این بخش نیز ۴۰.۵ درصد گزارش شده است. هرچند این ارقام نسبت به دوره قبل کاهش یافتهاند، اما همچنان فاصله قابل توجهی با تورم پایینتر صنعت خودرو دارند. این موضوع نشان میدهد ثبات فعلی خودرو در میان صنایع مرتبط با حملونقل، یک استثنا محسوب میشود.
فشار تورمی سنگین در صنایع بالادستی فلزی
در سطح بالادستی، وضعیت کاملاً متفاوت است. بخش «ساخت محصولات فلزی»، بهعنوان یکی از مهمترین تأمینکنندگان مواد اولیه برای صنایع خودرو و ماشینآلات، با تورم شدید مواجه شده است. تورم نقطه به نقطه این بخش در پاییز به ۴۹.۷ درصد رسیده و تورم فصلی نیز رقم بالای ۱۶.۳ درصد را ثبت کرده است.
این ارقام از منظر تحلیلی اهمیت زیادی دارند، زیرا نشان میدهند هزینه تولید در حلقههای اولیه زنجیره صنعتی بهطور قابل توجهی افزایش یافته است. با توجه به ماهیت زنجیرهای تولید، افزایش قیمت در مواد اولیه و قطعات فلزی معمولاً با یک فاصله زمانی به محصولات نهایی منتقل میشود.
جابهجایی کانون تورم در صنعت
برآیند این دادهها نشان میدهد ساختار تورم صنعتی در ایران در حال تغییر است. در حالی که در سالهای گذشته خودرو یکی از اصلیترین محرکهای تورم محسوب میشد، اکنون فشار تورمی بیشتر در بخشهای زیرساختی مانند فلزات و ماشینآلات متمرکز شده است. این تغییر میتواند ناشی از عواملی مانند ثبات نسبی در سیاستهای قیمتگذاری خودرو، کاهش تقاضای مؤثر، یا تأخیر در انتقال هزینههای بالادستی به قیمت نهایی باشد.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این وضعیت ممکن است پایدار نباشد. افزایش شدید قیمت مواد اولیه و تجهیزات تولید، در صورت تداوم، میتواند در نهایت به افزایش قیمت محصولات نهایی از جمله خودرو منجر شود. به عبارت دیگر، ثبات فعلی در صنعت خودرو ممکن است بیش از آنکه نشانه پایان تورم باشد، بیانگر یک تأخیر زمانی در انتقال فشارهای هزینهای باشد.
آرامش موقت یا تغییر پایدار؟
دادههای پاییز ۱۴۰۴ یک واقعیت مهم را آشکار میکند: خودرو دیگر پیشتاز تورم صنعتی نیست و این نقش به صنایع بالادستی منتقل شده است. اما در اقتصادی که زنجیره تولید بهشدت به قیمت مواد اولیه و تجهیزات وابسته است، تداوم این وضعیت با عدم قطعیت همراه خواهد بود.
اگر روند افزایشی قیمت در بخشهای فلزی و ماشینآلات ادامه یابد، احتمال انتقال این فشار به صنایع نهایی، از جمله خودرو، در ماههای آینده وجود دارد. از این منظر، آرامش فعلی بازار خودرو را میتوان بیش از آنکه نشانه ثبات پایدار دانست، بهعنوان یک دوره انتقالی در ساختار تورم صنعتی کشور ارزیابی کرد؛ دورهای که میتواند پیشدرآمد تغییرات جدید در سطح قیمتها باشد.